BHP w Firmie

» wyszukiwanie zaawansowane
Zarejestruj sięAby skorzystać
z pełnej wersji serwisu

Artykuł

Użytkowanie sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości - minimalne wymagania bhp

Już dawno minął termin na dostosowanie sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości do minimalnych wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli jeszcze tego nie zrobiliście, zróbcie to koniecznie teraz, aby zdążyć przed kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy lub nadzoru budowlanego! Pamiętajcie, że pomijając kary urzędowe oraz zagrożenie zdrowia i życia pracowników związane z niewłaściwym stanem sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości, użytkowanie takiego sprzętu może spowodować wstrzymanie robót przez organy nadzoru nad warunkami pracy, a w efekcie straty finansowe dla pracodawcy!
Uwaga!
Sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości powinien zostać dostosowany do minimalnych wymagań bhp do 1 lipca 2006 r.
W rzeczywistości przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy w sposób ogólny powtarzają to, co w dużym zakresie dotychczas funkcjonowało już albo w przyjętych krajowych rozwiązaniach prawnych, albo w dobrej praktyce budowlanej. Niemniej minimalnych wymagań bhp nie należy lekceważyć, gdyż bezpośrednio wpływają na zakres czynności kontrolnych prowadzonych na budowach przez Państwową Inspekcję Pracy i nadzór budowlany.
Na gruncie przepisów krajowych, jeszcze przed uchwaleniem wyżej wymienionego rozporządzenia, przyjęto wiele regulacji prawnych, które dokładnie i zgodnie z duchem prawa europejskiego regulują sprawy bhp dotyczące sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości. Do głównych z nich należą:
  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),
  • rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. nr 47, poz. 401),
  • rozporządzenie Ministra Gospodarki z 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (Dz.U. nr 118, poz. 1263).
Ponadto nowy sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości, czyli wprowadzony do obrotu i zakupiony po 30 kwietnia 2004 r., powinien spełniać bardziej rygorystyczne niż minimalne wymagania, to znaczy tzw. zasadnicze wymagania, czego świadectwem jest oznakowanie znakiem CE oraz wystawienie przez producenta (importera) deklaracji zgodności Unii Europejskiej.
Można przyjąć, że sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości oznakowany znakiem CE spełnia również minimalne wymagania (określające niższy poziom niż zasadnicze wymagania).
Aktualny stan prawny w tym zakresie określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz.U. nr 199, poz. 1228).

KONTROLE PIP I NADZORU BUDOWLANEGO

Kontrole dostosowania sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości do minimalnych wymagań bhp przeprowadzają Państwowa Inspekcja Pracy i nadzór budowlany.
Kontrole PIP
Gdy w czasie kontroli inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy stwierdzi, że sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości nie został dostosowany do minimalnych wymagań bhp, skieruje do pracodawcy nakaz w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
W sytuacji gdy będzie bezpośrednio zagrożone życie lub zdrowie pracowników, inspektor pracy wyda decyzję wstrzymania prac wykonywanych przy użyciu konkretnego sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości (np. rusztowań). Powstaje tu już ryzyko odpowiedzialności karnej pracodawcy za sprowadzenie niebezpieczeństwa utraty zdrowia lub życia na pracowników.
Uwaga!
Za naruszenie przepisów i zasad bhp pracodawca lub osoby kierujące pracownikami mogą zostać ukarani przez inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy karą grzywny w postaci mandatu karnego w wysokości do 2.000, a w przypadku recydywy - 5.000 zł.
Inspektor pracy - zamiast wystawiania mandatu karnego - może także skierować wniosek do sądu rejonowego o ukaranie osoby winnej popełnienia powyższego wykroczenia grzywną od 1.000 do 30.000 zł.
Ponadto pracodawca niewykonujący nakazu inspektora pracy może zapłacić grzywnę do 10.000 zł, a jeżeli jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - 50.000 zł. Natomiast w przypadku wielokrotnego nakładania grzywny jej kwoty to odpowiednio 50.000 i 200.000 zł.
Kontrole nadzoru budowlanego
W przypadku zagrożenia zdrowia lub życia ludzi decyzję wstrzymania prac na budowie może również wydać inspektor nadzoru budowlanego.

OGÓLNE WYMOGI DOSTOSOWAWCZE

Oprócz wymagań dotyczących konkretnych rodzajów sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy zawierają wiele wskazań odnoszących się ogólnie do przyjmowanych rozwiązań technicznych.
Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi.
Nie jest pracą na wysokości praca wykonywana na powierzchni - niezależnie od jej wysokości - jeżeli powierzchnia ta jest:
  • osłonięta ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi,
  • wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości, na przykład:
    • bariery,
    • osiatkowania.
Wszystkie prace na wysokości to prace szczególnie niebezpieczne.
Dobór sprzętu i zabezpieczeń
Jeżeli zaplanowanych robót na wysokości nie można wykonać w sposób bezpieczny i zgodny z wymogami ergonomii (np. przez zorganizowanie stanowiska pracy o odpowiedniej powierzchni i wysokości w celu uniknięcia niewygodnej pozycji ciała - np. skręconej, pochylonej, wymuszonej - zabezpieczonego przed zagrożeniami) z odpowiedniej powierzchni (na której wykonywanej pracy nie zalicza się do pracy na wysokości), wówczas należy dokonać wyboru sprzętu roboczego mającego zapewnić bezpieczne warunki pracy (np. rusztowań, drabin, ruchomych podestów roboczych).
Zwracamy Waszą szczególną uwagę, że w takiej sytuacji przy doborze środków ochrony pracowników pracodawca ma obowiązek zapewnienia pierwszeństwa stosowania środków ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej.
Środki ochrony zbiorowej
Pamiętajcie, że do środków ochrony zbiorowej należą:
  1. odpowiednia organizacja robót - organizujcie pracę tak, aby nie zmuszać pracowników do wychylania się poza poręcz balustrady lub obrys urządzenia, na którym stoją,
  2. na powierzchniach wzniesionych na wysokość powyżej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi, na których w związku z wykonywaną pracą mogą przebywać pracownicy bądź służących jako przejścia (z wyłączeniem ramp przeładunkowych) - przestrzeganie następujących wymogów:
  • zainstalowanie balustrad składających się z poręczy ochronnych umieszczonych na wysokości co najmniej 1,1 m i krawężników o wysokości co najmniej 0,15 m,
  • między poręczą a krawężnikiem umieszczenie w połowie wysokości poprzeczki lub wypełnienie tej przestrzeni w sposób uniemożliwiający wypadnięcie osób,
  • jeżeli ze względu na rodzaj i warunki wykonywania prac na wysokości zastosowanie balustrad jest niemożliwe, stosowanie innych skutecznych środków ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, odpowiednich do rodzaju i warunków wykonywania pracy, na przykład:
  • rusztowań ochronnych zamontowanych wzdłuż krawędzi dachu,
  • siatek asekuracyjnych,
  • siatek ochronnych.
Uwaga!
Gdy nie można zastosować środków ochrony zbiorowej, pracodawca ma obowiązek wyposażenia pracowników w środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed upadkiem z wysokości.
Środki ochrony zbiorowej zapobiegające upadkom mogą mieć przerwy jedynie w miejscach wejść lub zejść z drabin bądź schodów.
Jeżeli wykonanie szczególnego zadania wymaga czasowego usunięcia środka ochrony zbiorowej zapobiegającego upadkom, wówczas:
  • należy zastosować zastępcze, skuteczne środki ochronne,
  • zadanie nie może być realizowane dopóty, dopóki takie środki nie zostaną zastosowane,
  • natychmiast po całkowitym lub częściowym zakończeniu danego zadania środki ochrony zbiorowej zapobiegające upadkom muszą zostać ponownie zainstalowane.
Przykład
W celu zabetonowania wieńca stropu należy usunąć balustrady ochronne, a pracowników w tym czasie wyposażyć w system powstrzymujący spadanie z wysokości składający się z uprzęży w postaci szelek bezpieczeństwa, podzespołu łącząco-amortyzującego składającego się z linki bezpieczeństwa z amortyzatorem lub urządzenia samohamownego, przyłączonego do konstrukcji stałej bądź liny zaczepowej.
Nośność sprzętu
Parametry sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości, który zastosowano, muszą:
  • być dostosowane do charakteru wykonywanej pracy,
  • być dostosowane do dających się przewidzieć obciążeń,
  • zapewnić bezpieczne przemieszczanie się pracowników.
W praktyce pomosty robocze rusztowań lub drabiny muszą mieć odpowiednią nośność wystarczającą dla przewidzianych obciążeń, przy czym bierzcie pod uwagę także obciążenia związane z transportem.
Zabronione jest:
  • stosowanie drabin przenośnych jako dróg stałego transportu,
  • wykorzystywanie drabin do przenoszenia ciężarów o masie powyżej 10 kg.
Dobry dostęp do miejsc pracy
Pracodawca ma obowiązek dokonać wyboru najbardziej odpowiednich środków umożliwiających bezpieczny dostęp do miejsc tymczasowej pracy na wysokości, stosownie do:
  • różnicy wysokości,
  • częstości jej pokonywania,
  • czasu trwania użytkowania tych środków.
W praktyce obowiązuje Was zasada, że należy zapewnić dostęp do miejsc tymczasowej pracy na wysokości najlepszy z możliwych, a nie tylko najlepszy z tych, jakie akurat są Wam dostępne.
Przykład
Przedmiotem robót jest pokrycie dachu hali magazynowej znajdującego się na wysokości 10 m. Do ściany hali dobudowano pomieszczenia biurowe o wysokości 4 m. Pracownicy w celu wejścia na dach hali wchodzą po drabinie na dach pomieszczenia biurowego, a z niego po drugiej drabinie na dach hali. Drogę tę pokonują kilkanaście razy dziennie, ponieważ ręcznie transportowane są materiały do pokrycia tego dachu. W tej sytuacji, aby zapewnić bezpieczny dostęp na dach hali, należało zamontować wieżę schodową.
Bezpieczna droga ewakuacji
Wybrany sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości i zastosowane środki ochrony powinny umożliwiać ewakuację pracowników w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa.
Przykład
  1. Zastosowanie drabin jako jedynego zejścia z dachu wysokiej hali utrudnia ewakuację pracowników w przypadku wystąpienia zagrożenia. Należy tu zastosować wieżę schodową.
  2. Niedobór i przenośne stosowanie drabin jako połączeń między poziomami rusztowania oraz składowanie na rusztowaniu dużych ilości materiałów mogą bardzo zakłócić bezpieczne i szybkie opuszczenie rusztowania przez zagrożonych wypadkiem pracowników.
Zmniejszanie ryzyka upadku z dojść i przejść
Przejście między środkami umożliwiającymi bezpieczny dostęp do miejsc tymczasowej pracy na wysokości i platformami oraz pomostami lub kładkami w obu ich kierunkach nie może stwarzać dla pracowników dodatkowego ryzyka upadku.
  1. Aby zmniejszyć ryzyko upadku, należy zapewnić przejścia o szerokości co najmniej 1,2 m o szczelnych pomostach, zabezpieczone balustradami ochronnymi.
  2. Przejścia o pochyleniu większym niż 15% powinny być alternatywnie zaopatrzone w:
    • listwy umocowane poprzecznie w odstępach nie mniejszych niż 0,4 m,
    • schody.
  3. Nachylenie przejść, w których dokonuje się transportu ręcznego, nie powinno przekraczać 10%. </m>
Warunki pogodowe
Tymczasowa praca na wysokości może być wykonywana tylko wtedy, gdy warunki pogodowe nie zagrażają bezpieczeństwu i zdrowiu pracowników.
Uwaga!
Zwracamy Waszą szczególną uwagę, że montaż, eksploatacja i demontaż rusztowań oraz ruchomych podestów roboczych są zabronione:
  • jeżeli o zmroku nie zapewniono oświetlenia pozwalającego na dobrą widoczność,
  • w czasie gęstej mgły, opadów deszczu, śniegu i gołoledzi,
  • w czasie burzy lub wiatru o prędkości przekraczającej 10 m/s.
Powyższe ograniczenia dotyczą także prac na wysokości przy użyciu innego sprzętu (np. drabin, lin).
Siedziska robocze
Pamiętajcie, że w uzasadnionych sytuacjach powinno się zapewnić pracownikom siedziska robocze. Służyć to może albo zmniejszaniu niebezpieczeństwa na stanowiskach pracy z zastosowaniem lin, albo unikaniu sytuacji znacznie utrudniających pracę lub powodujących nadmierne obciążenia dla pracownika.
Decyzję o zastosowaniu siedzisk roboczych pracodawca podejmuje, uwzględniając:
  • wyniki oceny ryzyka zawodowego (przy stwierdzeniu ryzyka niedopuszczalnego, którego nie można zaakceptować),
  • czas trwania pracy (na przykład długi czas pracy w wymuszonej pozycji w podparciu spowoduje dodatkowe obciążenie statyczne pracownika, które z kolei spowoduje dodatkowe jego zmęczenie i wpłynie na warunki oraz bezpieczeństwo jego pracy),
  • uwarunkowania ergonomiczne występujące przy zastosowaniu wejść z wykorzystaniem lin i sprzętu do ustalania pozycji pracownika podczas pracy, mianowicie:
    • pozycję ciała przy pracy,
    • obciążenie statyczne wynikające z konieczności utrzymywania wymuszonej pozycji ciała,
    • ograniczenia w ruchach,
    • dodatkowe obciążenia związane z utrzymaniem materiałów i narzędzi,
    • wydatek energetyczny wykonywanych czynności.
Siedziska robocze mogą być wyposażone na przykład w:
  • zaczepy,
  • haki do powieszenia narzędzi,
  • worki do przechowywania materiałów.
Siedziska robocze mogą być wyłożone materiałem antypoślizgowym. Możliwe jest też stosowanie ławeczek do pracy na wysokości.
Bezpieczne używanie sprzętu i ochrona pracowników
W zależności od rodzaju sprzętu do tymczasowej pracy na wysokości, który zapewni bezpieczne warunki pracy, należy zastosować:
  • właściwe środki mające na celu zminimalizowanie ryzyka pracowników, związanego ze stosowaniem tego sprzętu,
  • jeżeli to konieczne, odpowiednie rozwiązania w celu zainstalowania zabezpieczeń zapobiegających upadkom pracowników wykonujących pracę na wysokości.
Jest to wskazanie ogólne zobowiązujące pracodawcę nie tylko do wyposażenia stanowisk pracy w odpowiedni sprzęt i urządzenia ochronne, lecz także do stałego dbania o właściwe oraz bezpieczne stosowanie tych urządzeń przez pracowników.
Osiągnąć można to zarówno na przykład przez odpowiednie szkolenie pracowników, jak i bieżący nadzór nad warunkami oraz organizacją pracy. Jednak w praktyce pracodawca musi dołożyć wszelkich możliwych starań, aby stosowane zabezpieczenia faktycznie poprawiały bezpieczeństwo pracy.
Bezwzględnym wymogiem w razie stwierdzenia zagrożenia upadkiem jest wyposażenie pracowników w zabezpieczenia przeciwupadkowe i przeciwurazowe.
Zabezpieczenia przeciwupadkowe to system powstrzymujący spadanie z wysokości, składający się z uprzęży w postaci szelek bezpieczeństwa, podzespołu łącząco-amortyzującego składającego się z linki bezpieczeństwa z amortyzatorem (np. amortyzatorem włókienniczym) lub urządzenia samohamownego, przyłączonego do konstrukcji stałej bądź liny zaczepowej. Jako podzespół łącząco-amortyzujący mogą też być stosowane urządzenia samozaciskowe (np. z giętką lub sztywną prowadnicą).
Natomiast zabezpieczenia przeciwurazowe to przede wszystkim środki ochrony indywidualnej - hełmy ochronne do pracy na wysokości, na przykład hełmy ochronne z dodatkową wkładką amortyzującą w przypadku uderzeń bocznych, zabezpieczające pracownika przed skutkami tych uderzeń.
Przy doborze środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed upadkiem z wysokości pracodawca powinien uwzględnić:
  • drogę swobodnego spadania - czy na ewentualnej drodze spadania nie ma niebezpiecznych występów konstrukcyjnych,
  • wytrzymałość punktów kotwienia lin asekuracyjnych.

RUSZTOWANIA - MINIMALNE WYMAGANIA BHP

Wytrzymałość i stateczność rusztowań
Pracodawca ma obowiązek powierzać pracę tylko na rusztowaniach o odpowiedniej (sprawdzonej) wytrzymałości i stateczności. Zarówno wytrzymałość, jak i stateczność należy weryfikować na podstawie obliczeń wpisanych do dokumentacji rusztowania lub zapewnić wykonanie obliczeń oraz oględziny stanu rusztowania.
Gdy dokumentacja zawierająca obliczenia dla wybranego rusztowania nie jest dostępna lub nie obejmuje zastosowanej konstrukcji rusztowania, należy wykonać obliczenia dotyczące wytrzymałości i stateczności. Wyjątkiem jest tu sytuacja, w której rusztowanie jest montowane zgodnie z ogólnie uznanym standardem montażu (np. montaż rusztowań o typowych schematach zgodnie z dokumentacją techniczno-eksploatacyjną rusztowania).
Rusztowania typowe (systemowe)
Rusztowania typowe (systemowe) to tymczasowe konstrukcje budowlane, w których wymiary siatki konstrukcyjnej są jednoznacznie narzucone przez wymiary elementów rusztowania. Rusztowania systemowe powinny być montowane zgodnie z dokumentacją projektową (dokumentacją producenta).
Rusztowania systemowe są:
  • ustawiane przy typowych obiektach budowlanych, o wysokości do 20-30 m (w zależności od zaleceń producenta rusztowania),
  • przeznaczone do przeniesienia typowych obciążeń pomostów roboczych.
Instrukcja montażu rusztowania systemowego zawarta w dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej dostarczanej przez producenta rusztowania powinna zawierać między innymi dostępne obliczenia statyczne dla typowych schematów i szczegóły montażowe elementów rusztowania (obliczenia statyczne często są dostarczane na życzenie kupującego).
Rusztowania nietypowe
Rusztowania nietypowe to rusztowania inne niż wymienione wyżej, użytkowane w innych, nietypowych warunkach. Są to na przykład rusztowania:
  • wyższe, niż przewidują to typowe schematy podane w dokumentacji producenta,
  • przeznaczone do przeniesienia zwiększonych obciążeń (najczęściej większych niż 2 kN/m2),
  • do których są montowane dźwigi budowlane o udźwigu ponad 150 kg,
  • dodatkowo obciążone od wiatru w związku z rozpięciem na nich plandek czy siatek.
Elementy rusztowania nietypowego powinny być montowane zgodnie z projektem indywidualnym, wykonanym dla takiego rusztowania.
Projekt techniczny rusztowania nietypowego wykonuje uprawniony projektant. Natomiast obliczenia nośności podłoża gruntowego (na podstawie badań gruntu) i konstrukcyjnego może wykonać na przykład kierownik budowy lub inna osoba posiadająca uprawnienia budowlane o specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Stateczność rusztowania
Stateczność rusztowania to zdolność do zachowania niezmiennego położenia i kształtu, przy każdym możliwym działaniu obciążeń zewnętrznych wynikających z warunków użytkowania tego rusztowania.
Stateczność rusztowania to podstawowy warunek jego bezpiecznej eksploatacji. Zależy ona od prawidłowego:
  • przygotowania podłoża i posadowienia rusztowania,
  • stężenia w pionie i poziomie konstrukcji rusztowania,
  • zakotwienia rusztowania,
  • założenia obciążeń użytkowych rusztowania (z uwzględnieniem rodzajów materiałów, z jakich będą wykonywane elewacje, dodatkowych obciążeń od sprzętu budowlanego, zwłaszcza obciążeń dynamicznych).
Uwaga!
W praktyce przed dopuszczeniem do pracy na rusztowaniu powinniście co najmniej:
  1. sprawdzić, czy nie zostały przekroczone dopuszczalne obciążenia gruntu podłoża (podłoża konstrukcyjnego), na którym ma być ustawione rusztowanie (czy nie występują odkształcenia i zarysowania podłoża),
  2. dokonać oględzin posadowienia rusztowania,
  3. sprawdzić prawidłowość połączeń,
  4. sprawdzić siatkę konstrukcyjną (wielkość odchyleń od pionu elementów rusztowania, czy nie przekraczają one wielkości dopuszczalnych),
  5. dokonać oględzin prawidłowości zamontowania stężeń (zastrzałów),
  6. sprawdzić prawidłowość zakotwień,
  7. dokonać oględzin pomostów i zabezpieczeń,
  8. sprawdzić, czy nie są przekroczone dopuszczalne obciążenia pomostów roboczych rusztowania.
Plan montażu, użytkowania i demontażu rusztowania
W zależności od złożoności danego rusztowania plan jego montażu, użytkowania i demontażu:
  • musi zostać opracowany przez kompetentną osobę,
  • może mieć formę standardowej instrukcji, uzupełnionej elementami odnoszącymi się do specjalistycznych szczegółów danego rusztowania.
Plan montażu, użytkowania i demontażu rusztowania sporządza producent lub projektant. Powinien nim dysponować montujący i użytkujący rusztowanie. Z planu takiego powinien wynikać między innymi obowiązek przeglądów rusztowania.
Stabilność połączeń elementów nośnych
Elementy nośne rusztowania muszą być zabezpieczone przed poślizgiem przez przytwierdzenie ich do powierzchni nośnej lub mieć urządzenia przeciwpoślizgowe albo być zabezpieczone za pomocą innych środków o równoważnej skuteczności działania. Natomiast powierzchnia nośna musi mieć wystarczającą nośność.
Uwaga!
  1. Rusztowania należy ustawiać na podłożu ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem umożliwiającym odpływ wód opadowych. Nośność podłoża gruntowego musi być wystarczająca do przeniesienia obciążeń od rusztowania. Nośność tę należy ustalić zgodnie z Polską Normą PN-EN 1997-1:2008 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 1: Zasady ogólne.
  2. Jeżeli nośność podłoża jest niewystarczająca, przed ustawieniem rusztowania trzeba je wzmocnić (co też powinniście potwierdzić właściwymi obliczeniami).
  3. Podłoże gruntowe pod rusztowanie powinno być twarde. Ustawiając rusztowanie na świeżo nasypanym gruncie (np. po zasypaniu wykopów fundamentowych), należy go zagęścić (ubić).
  4. Wyrównując podłoże pod rusztowanie, trzeba uważać, aby nie rozluźnić struktury gruntu (np. przez plantowanie).
  5. Teren pod rusztowaniem należy odwodnić, a wodę opadową odprowadzić.
  6. Przed postawieniem rusztowania na płytach betonowych czy chodnikowych trzeba sprawdzić to podłoże (np. przez opukanie, czy pod płytami nie ma pustych miejsc - jeżeli są takie miejsca, płyty należy zerwać).
  7. Rusztowanie powinno być ustawione na podkładach ułożonych prostopadle do obiektu budowlanego. Podkłady powinny zapewniać równomierny docisk do podłoża całą dolną płaszczyzną.
  8. Podkłady muszą zapewniać rozłożenie obciążenia od podpór rusztowania na większą płaszczyznę podłoża.
  9. W razie konieczności (np. ustawienia rusztowania przy elewacji z klatkami wejściowymi do budynku, pomieszczeniami zsypów, tarasami wystającymi poza obrys budynku) należy ustawić rusztowanie na podłożu konstrukcyjnym (np. stropie, tarasie czy daszku). Trzeba wtedy sprawdzić nośność tych konstrukcji przez wykonanie odpowiednich obliczeń wytrzymałościowych, czy nośność ta jest wystarczająca do przeniesienia obciążeń od rusztowania.
  10. Zabronione jest ustawianie podstawek podpór rusztowania na:
    • cegłach,
    • kawałkach desek,
    • klinach.
  11.  Niewielkie nierówności terenu należy wypoziomować za pomocą stopek śrubowych. Pamiętajcie jednak, aby stopki nie zostały wykręcone ponad dopuszczalną wielkość.
  12. Większe nierówności terenu należy zniwelować - w zależności od rodzaju rusztowania - przez:
  • wykonanie tarasów (o szerokości minimum 0,80 m),
  • zamontowanie pośrednich ram lub stojaków.
  1. Rusztowania przejezdne muszą być zabezpieczone odpowiednimi środkami uniemożliwiającymi przypadkowe ich przemieszczanie się w trakcie pracy na wysokości, na przykład:
  • hamulcami,
  • stopkami.
Fotografia 1. Nieprawidłowe posadowienie rusztowania - ramka ustawiona jest bezpośrednio na podłożu konstrukcyjnym, brak stopki i deski podwalinowej
Fotografia 2. Nieprawidłowa niwelacja nierówności terenu za pomocą fragmentów palet
Fotografia 3. Nieprawidłowe posadowienie rusztowania - ramki rusztowania są oparte bezpośrednio na murku drogi zejścia do piwnicy budynku
Bezpieczeństwo montażu, demontażu lub zmiany
W przypadku gdy elementy rusztowania nie są gotowe do użytkowania, w szczególności podczas ich składania, demontażu lub zmiany, muszą być:
  • oznaczone znakami ostrzegawczymi,
  • odpowiednio odgraniczone za pomocą środków uniemożliwiających dostęp do strefy niebezpiecznej.
    1. Rusztowania mogą być montowane, demontowane lub istotnie zmieniane tylko pod nadzorem i przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia.
    2. Osoby zatrudnione przy montażu i demontażu rusztowań budowlanych - montażowych metalowych powinny posiadać uprawnienia do montażu (uprawnienia montażysty).
    3. Osoba nadzorująca i pracownicy montujący, demontujący lub istotnie zmieniający rusztowanie muszą mieć udostępniony plan montażu oraz demontażu z zawartymi w nim instrukcjami.
Pomosty rusztowania muszą być zmontowane w taki sposób, aby:
      • ich elementy nie mogły się poruszać w trakcie użytkowania,
      • występujące przerwy między elementami pomostów i pionowymi środkami ochrony zbiorowej zapobiegającymi upadkom (poręczami ochronnymi na pomostach rusztowania) lub licem ściany od strony wewnętrznej rusztowania były bezpieczne.
Uwaga!
W przypadku odsunięcia rusztowania od ściany o ponad 0,2 m należy stosować balustrady również od strony tej ściany. Pamiętajcie także o zamontowaniu poręczy ochronnych pomostów rusztowania w jego szczytach (bokach).
Wymiary ważne dla bezpieczeństwa
Wymiar, kształt i układ pomostów rusztowania muszą:
  1. być dostosowane do charakteru wykonywanej pracy i przenoszonego ciężaru,
  2. zapewniać bezpieczną pracę i przejście.

DRABINY - MINIMALNE WYMAGANIA BHP

Dopuszczalność stosowania drabin
Drabiny jako stanowiska robocze mogą być wykorzystywane do pracy na wysokości jedynie w warunkach, w których - biorąc pod uwagę wymagania dotyczące organizacji tymczasowej pracy na wysokości - wykorzystanie innego, bardziej bezpiecznego sprzętu roboczego nie jest uzasadnione z powodu:
  • niskiego poziomu ryzyka zawodowego,
  • krótkotrwałego wykorzystania drabin,
  • okoliczności, których pracodawca nie może zmienić.
Przykład
  1. W celu zamontowania oprawy oświetleniowej w wąskim korytarzu należy użyć drabiny, a nie rusztowania, którego nie można w tych warunkach zmontować.
  2. Roboty ciesielskie z drabin można wykonywać do wysokości 3 m. Roboty malarskie z drabin rozstawnych można wykonywać do wysokości 4 m. Łatwiej i taniej będzie wykonać tę pracę przy użyciu drabin niż rusztowania.
  3. W celu zakrycia ściennej puszki elektrycznej lub wymiany bezpieczników można użyć drabiny, a nie rusztowania.
Stabilność, stateczność i mocowanie drabin
Drabiny muszą być tak ustawione, aby zapewnić stateczność w trakcie użytkowania (np. nigdy nie należy stawiać drabiny na beczkach czy pudłach w celu zwiększenia jej zasięgu).
Drabiny przenośne muszą opierać się na podłożu:
  • stabilnym,
  • trwałym,
  • nieruchomym,
  • odpowiednich wymiarach,
w taki sposób, aby szczeble pozostawały w pozycji poziomej i były zabezpieczone przed przemieszczeniem, zanim będą użytkowane.
    1. Drabiny zawieszane muszą być zaczepione w bezpieczny sposób, tak aby zapobiec, z wyjątkiem drabin linowych, ich przemieszczeniu lub bujaniu, na przykład przez:
  • przywiązanie za pomocą pasów,
  • wyposażenie w haki zaczepowe.
    1. Drabiny używane jako środki dostępu muszą być dostatecznie długie, aby wystarczająco wystawały ponad platformę dostępu, chyba że zostały zastosowane inne środki zapewniające pewne uchwycenie poręczy (np. przy wejściu na powierzchnię dostępu zamontowano poręcze, uchwyty umożliwiające pochwycenie ich przez korzystającego z drabiny).
    2. Drabiny wieloczęściowe łączone lub wysuwane muszą być używane w taki sposób, aby zapobiec przemieszczaniu się ich różnych części względem siebie (ruchome części powinny mieć zabezpieczenia, blokady przed nadmiernym wysunięciem).
    3. Drabiny przejezdne przed ich użyciem muszą być pewnie unieruchomione, na przykład za pomocą:
  • hamulca,
  • kółek z samoczynną blokadą przy obciążeniu drabiny.
Rysunek 1. Niewłaściwe zastosowanie drabiny jako środka dostępu - drabina jest za krótka, nie wystaje ponad platformę dostępu
Bezpieczne użytkowanie drabin
Drabin należy używać w taki sposób, aby:
  • przez cały czas pracownik miał możliwość bezpiecznego uchwycenia poręczy i wsparcia (musicie tak dobrać długość drabiny do konkretnej pracy, aby można było pracować nie wyżej niż na 4 szczeblu, licząc od góry - pozwoli to na trzymanie się boków drabiny),
  • jeżeli ładunek ma zostać ręcznie przeniesiony na drabinie, nie może to przeszkadzać pracownikowi w bezpiecznym trzymaniu się poręczy.
Drabiny przenośne
Drabiny przenośne muszą być zabezpieczone przed przemieszczaniem się w trakcie ich użytkowania za pomocą:
  • urządzeń przeciwpoślizgowych przy górnych lub dolnych końcach podłużnic,
  • innych rozwiązań o równoważnej skuteczności, na przykład przez zastosowanie stabilizatorów, stopek, wiązań, szpiców oporowych przy ustawieniu na podłożu ziemnym czy zamykanych uchwytów mocowanych do ściany.
Rysunek 2. Drabina wyposażona w stabilizator i nakładki przeciwpoślizgowe
Zasady bhp przy użytkowaniu drabin
Przy użytkowaniu drabin pracownicy muszą przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Przede wszystkim:
  1. Drabina przystawna, wykorzystywana jako tymczasowe dojście do stanowisk pracy, powinna wystawać ponad powierzchnię, na którą prowadzi, co najmniej o 0,75 m, a kąt jej nachylenia powinien wynosić od 65 do 75°. Większy kąt może spowodować ześlizgnięcie się drabiny.
  2. Drabina bez pałąków, której długość przekracza 4 m, przed podniesieniem lub zamontowaniem powinna być wyposażona w prowadnicę pionową, umożliwiającą założenie urządzenia samohamownego, połączonego z linką bezpieczeństwa szelek bezpieczeństwa.
  3. Przy używaniu drabin przenośnych niedopuszczalne jest:
    1. stosowanie drabin uszkodzonych (np. z wyłamanymi lub pękniętymi szczeblami i podłużnicami),
    2. stosowanie drabiny jako drogi stałego transportu, a także do przenoszenia ciężarów o masie powyżej 10 kg,
    3. używanie drabiny niezgodnie z przeznaczeniem,
    4. używanie drabiny rozstawnej jako przystawnej,
    5. ustawianie drabiny na niestabilnym podłożu, na przykład bloczkach lub cegłach,
    6. opieranie drabiny przystawnej o śliskie płaszczyzny, lekkie lub wywrotne obiekty albo stosy materiałów niezapewniające jej stabilności bądź na przykład słupy czy okna,
    7. stawianie drabiny przed zamkniętymi drzwiami, jeżeli nie są one zamknięte na klucz od strony ustawionej drabiny,
    8. ustawianie drabin w bezpośrednim sąsiedztwie maszyn i innych urządzeń technicznych w sposób stwarzający zagrożenie dla pracowników używających drabiny.
      1. Nigdy nie pozwólcie na używanie drewnianych drabin sporządzonych we własnym zakresie z rozciętych na pół żerdzi.
      2. Nie dopuszczajcie do posługiwania się drabiną drewnianą ze szczeblami przybitymi do podłużnic.
      3. Dopilnujcie, aby nie malowano drabin drewnianych kryjącą farbą (farba taka niepotrzebnie osłania ewentualne uszkodzenia drabiny).
      4. Drabiny rozstawne powinny mieć zabezpieczenie przed rozsunięciem (np. łańcuch).
Podstawa prawna:
Podstawą prawną jest tu rozporządzenie Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz.U. nr 191, poz. 1596 z późn. zm.).
Autor: Waldemar Klucha
specjalista ds. bhp

Ocena: 6.0/10 (1 głos)

Słowa kluczowe: praca | sprzęt | wysokość |

  • W serwisie:

    Aktualny numer Aktualny numer Archiwum numerów Archiwum numerów Tematyka Tematyka O poradniku O poradniku Regulamin Regulamin Reklama Reklama Aktualny numer Archiwum numerów Tematyka O poradniku Regulamin Reklama

  • Wip:

    Strona grupy BHP Strona grupy BHP www.wiedzaipraktyka.pl www.wiedzaipraktyka.pl www.wip.pl www.wip.pl www.efaktura.wip.pl www.efaktura.wip.pl Strona grupy BHP www.wiedzaipraktyka.pl www.wip.pl www.efaktura.wip.pl

  • Publikacje:

    Praktyczne szkolenia bhp Praktyczne szkolenia bhp Aktualności BHP Aktualności BHP Pierwsza pomoc Pierwsza pomoc Film wypadki przy pracy Film wypadki przy pracy Praktyczne szkolenia bhp Aktualności BHP Pierwsza pomoc Film wypadki przy pracy

  • Portale:

    Portal BHP Portal BHP Portal Kadrowy Portal Kadrowy Portal Oświatowy Portal Oświatowy Portal ZP Portal ZP Portal FK Portal FK Portal ZUS Portal ZUS Portal Spółka z o.o. Portal Spółka z o.o. Portal RB Portal RB Portal BHP Portal Kadrowy Portal Oświatowy Portal ZP Portal FK Portal ZUS Portal Spółka z o.o. Portal RB
Copyright © BHP w Firmie
Mapa serwisu Polityka prywatności